Klub Sensacji XX wieku
Piątek, 21 listopada 2008, Imieniny: Janusza, Marii, Reginy
Logowanie
rejestracja
Autor



Wydawnitctwo Wołoszański


Artykuł sztabowy: KABARET

KABARET
Autor: Tatiana Rasała
Data publikacji: 2008-08-07


 „ (…)Kiedy wojna w piątej wiośnie,

Nie rokowała pokoju,
Żołnierz wyciągnął właściwy wniosek
I padł z honorem w boju.
Lecz że nie była jeszcze skończona,
Więc cesarz z przykrością poczuł,
Że może za wcześnie żołnierz skonał
I zniknął dowódcy z oczu. [...]
Jak ta komisja zajechała
Na to cmentarne pole,
To w mig żołnierza wykopała
Z miejsca na którym poległ.
Doktor obejrzał żołnierza w piachu,
Czy resztki, co z niego zostały
I rzekł że zdrów jest i padł ze strachu,
Niech wraca do oddziału (…) ”

 

Powyższe słowa to fragment wiersza „Legenda o poległym żołnierzu” Bertolda Brechta, pisarza i dramaturga, żyjącego w Niemczech w latach 1898-1956. Jego twórczość ma charakter buntowniczy i zaangażowany społecznie. Brecht najczęściej stawał w obronie robotników i pokrzywdzonych, bardzo często w swych utworach pokazywał absurd wojny i jej autorów. Twórca ten, był także wielkim miłośnikiem kabaretu i legendą dwudziestowiecznego teatru.

Pod koniec XIX wieku w kulturze światowej pojawiła się nowa forma sztuki widowiskowej, sztuka dekadencka, mająca charakter satyryczny, tworzona zazwyczaj przez kilkuosobowe grupy artystów: Kabaret. Do najpopularniejszych form przekazu należały wówczas krótkie skecze i bardzo popularna: piosenka kabaretowa. Głównym celem i środkiem wyrazu artystycznego stawał się absurd i satyra, sztuka, ujmująca życie przeciętnej jednostki w sposób zabawny i zrozumiały dla każdego. Aby dotrzeć do odbiorcy, trzeba było dać mu rozrywkę. Z uwagi na swoją luźną formę kabaret stał się zatem idealnym miejscem rozwoju nowego spojrzenia na rzeczywistość. Ważnym ośrodkiem dla rozwoju kabaretu była Francja, a szczególnie Paryż z początku XX wieku. Słynny ówczesny kabaret Czarny Kot „Chat Noir” na zawsze wpisał się w historię Paryża tamtych lat.

Obok stolicy Francji ważnym ośrodkiem w historii kabaretu przełomu wieków XIX i XX były Niemcy. Jednakże atmosfera zarówno tworzenia jak i odbioru tych satyrycznych przedstawień znacznie się różniła od francuskiej. Były to czasy Rzeszy Niemieckiej, w której obok Reichstagu rządziła cenzura a do świadomości ludzkiej zaczęła przenikać groźba powstania i umacniania się nazizmu pod rządami Adolfa Hitlera. Surowa struktura władzy ograniczała swobodę satyrze i przedstawieniom opartym absurdzie. Wielu artystów, tworzących satyryczne teksty, takich jak chociażby Albert Langen czy Frank Wedekind z uwagi na represje musieli opuścić kraj lub zostawali aresztowani za obrazę władzy państwowej. Niemiecki kabaret nie miał zatem takiej swobody twórczej jak kabaret z paryskiego Montmartru. Jednakże mimo sprzeciwów władzy i represji ze strony policji artystyczna bohema niemiecka organizowała przedstawienia kabaretowe i spotkania satyryczne. Do najbardziej znanych lokali w Berlinie należały: Uberbrettl, znany też pod nazwą „Buntes Theater”, „Schal und Rauch”, a w Monachium bardzo popularny „Kabaret Jedenastu Katów”.  Po dojściu Adolfa Hitlera do władzy, kabarety zostały zmuszone zejść do podziemia i stanąć po drugiej stronie barykady. Część artystów kabaretowych opuściła wtedy kraj i udała się na emigrację. Zaczęły równocześnie powstawać kabarety antyhitlerowskie, na przykład „Pfeffermulle” (w Zurychu),  „Cafe Paris” i „Latarnia” (w Londynie). Bardzo często parodiowano w nich Adolfa Hitlera i pokazywano absurd nazistowskich rządów. Do historii przeszło słynne satyryczne wystąpienia Martina Millera w londyńskiej „Latarni”, który z wielkim powodzeniem parodiował wodza Rzeszy w słowach:

          " (…) Na terenie Ameryki istnieją mniejszości narodowe ściśle związane rasą i tradycją z Rzeszą Niemiecką. W samym Chicago mieszka 324 000 Czechów, którzy stale zadają sobie pytanie: "Kiedy zostaniemy objęci protektoratem?" W znanym mieście Nowym Jorku mieszka 476 000 Polaków... Mają prawo znaleźć się pod ochroną Niemiec i ja siłą wywalczę im to prawo (...)".

Atmosferę kabaretu niemieckiego lat 30 XX wieku, najbardziej ciekawie pokazuje musical Boba Fosse’a pt. „Kabaret” nakręcony w 1972 roku i nagrodzony 8 nagrodami Oscara, w którym główne role zagrali Liza Minelli i Michael York. Film ten, to świetnie ukazana sceneria dekadenckiego Berlina, w której wyczuwalne są już oddechy nazistów i groźba totalitaryzmu. Choć jest to literacki obraz, rzeczywistość oddana jest bezbłędnie. Kabaret pokazany został jako ostoja wolnego słowa, pełna twórczych postaci różnych poglądów, ras i płci. Wszystkich tych, których poplecznicy Hitlera, z nim na czele, będą się chcieli w przyszłości pozbyć. „Kabaret” Fossa przywołuje więc czasy Bertolda Brechta, Kurta Weilla i innych, którzy swym słowem twórczym walczyli z fanatyzmem władzy niemieckiej i chcieli zwrócić uwagę na zbliżające się zagrożenie ze strony Adolfa Hitlera. Warto przypomnieć chociażby scenę w ogródku piwnym, gdzie na pikniku zgromadziły się całe rodziny niemieckie. Kiedy Sally Bowles (Liza Minelli) i jej dwóch kawalerów przygląda się zebranym, podnosi się chłopiec o blond włosach i zaczyna śpiewać czystym tenorem. Widzowie dają się uwieść urokiem piosenki "Jutro należy do mnie", i wtedy zostają pokazane nazistowskie symbole na rękawie koszuli chłopca. Wszyscy zaczynają śpiewać razem z nim, a piosenka ta okazuje się być faszystowskim hymnem. Reżyser i autor scenariusza śmiało pokazują zwolenników i przeciwników nazizmu, tancerzy maszerujących w zwartych szykach niczym oddziały Hitlerjugend. Musical wprowadza ulotną senność, atmosferę schyłku i rozkładu, zapowiada upadek Republiki Weimarskiej i objęcie władzy przez nazistów, pokazuje słowami śpiewanymi przez Minelli, że Życie jest Kabaretem…


Nikt jeszcze nie skomentował tego materiału - bądź pierwszy!

Zaloguj się

Ten materiał nie był jeszcze oceniany...  




Regulamin | Najczęściej zadawane pytania | Kontakt

Epox Wydawnictwo Wołoszański Wydawnictwo Wołoszański, 01-217 Warszawa, ul. Kolejowa 15/17
tel. (+22) 632 54 43 tel./fax (+22) 862 53 71